Nepreviews op Google: ook kmo's zijn doelwit van afpersing

Een internationaal netwerk overspoelt Google-bedrijfsprofielen met nepreviews en neemt vervolgens via WhatsApp contact op met het geviseerde bedrijf om geld te eisen voor de verwijdering ervan. Het fenomeen trof al kmo's in Zwitserland, Frankrijk, Spanje, Italië en Nederland: niets wijst erop dat België gespaard blijft. Hoe het werkt, wat het Belgisch recht zegt, en wat u doet als uw fiche geviseerd wordt.

1. Het mechanisme: een golf van reviews, dan een losgeldeis

De werkwijze is gedocumenteerd door verschillende Zwitserse en Franse media: een of meerdere nepaccounts plaatsen een reeks negatieve reviews op het Google-bedrijfsprofiel van een onderneming. Kort daarna volgt een WhatsApp-bericht, vaak vanaf een nummer geregistreerd in Pakistan, met het voorstel om de reviews te verwijderen tegen betaling van ongeveer 50 tot 100 euro per review. Het netwerk viseert tegelijk tientallen bedrijven in Frankrijk, Spanje, Italië, Nederland, Zwitserland en de Verenigde Staten. Sommige van deze netwerken gebruiken intussen generatieve AI om nepprofielen aan te maken en geloofwaardige reviews automatisch te schrijven, wat detectie moeilijker maakt dan twee jaar geleden.

2. Waarom een kmo het harder voelt dan een grote keten

Een keten met 300 positieve reviews verdunt een negatieve reactie moeiteloos. Een kleine of middelgrote onderneming met 15 of 20 actieve reviews kan dat niet: één nepreview kan 20% van haar totale zichtbaarheid op Google Maps vertegenwoordigen, genoeg om de beslissing van een prospect die het bedrijf nog niet kent te doen kantelen. In B2B is de blootstelling nog directer: een prospect die twee leveranciers vergelijkt vóór een aanbesteding heeft vaak enkel de Google-score om te beslissen.

3. Wat het Belgisch recht zegt

In België is het publiceren van een review waarvan men weet dat ze onjuist is, laster (artikel 443 van het Strafwetboek); het publiceren van een review waarvan de waarheid onbekend is maar die de eer aantast, is eerroof (artikel 444). Beide zijn strafbaar met een gevangenisstraf van acht dagen tot een jaar en een geldboete, die verdubbelt bij een discriminerend motief. Een kortgedingprocedure, wegens een kennelijk onrechtmatige verstoring, kan in theorie een snelle verwijdering van een lasterlijke review afdwingen. In de praktijk blijft de moeilijkheid dezelfde als overal elders: het bewijs van een chantage via een vluchtig berichtenkanaal verzamelen, en een platform dat wettelijk niet verplicht is om een review binnen een vaste termijn te verwijderen voor dit soort commercieel geschil, tot actie bewegen.

4. Wat te doen als uw fiche geviseerd wordt

Betaal nooit, en onderhandel niet via WhatsApp: niets garandeert dat de reviews verdwijnen, en het signaleert dat uw bedrijf een doelwit is dat betaalt. Maak gedateerde schermafbeeldingen van elke verdachte review. Meld elke review via het specifieke formulier voor afpersingsoplichting van Google, los van de standaardmelding "ongepaste inhoud". Controleer het profiel van de auteur: een recent aangemaakt account met één enkele review is een sterk signaal. Als meerdere bedrijven in uw sector of regio dezelfde dag geviseerd worden, versnelt een gecoördineerde melding vaak de behandeling.

De AI-blik, de mens eerst

AI kan uw Google-bedrijfsprofiel continu monitoren en een abnormale piek in reviews signaleren, vaak uren voordat een mens het zou opmerken. Ze kan ook de signalen van een nepprofiel herkennen: een recent account, één enkele review, een generieke formulering. Maar beslissen of u publiek reageert, meldt, onderhandelt of juridische stappen onderneemt, blijft een menselijke keuze, eigen aan elke situatie en elk bedrijf. Onze houding: AI voert uit, expertise beslist en waakt.